Gorące tematy: Wolni i Solidarni Smoleńsk Zostań BLOGEREM! RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
727 postów 324 komentarze

Na przekór partyjniactwu

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

Elementy systemu partyjnego Białorusi i porównanie programów głównych białoruskich ugrupowań politycznych - w nowej książce pod patronatem Konserwatyzm.pl

 

 

Wśród szeregu zafałszowanych wizji sytuacji politycznej na Białorusi – szczególnie zakłamana pozostaje kwestia życia partyjnego w tym państwie. Oczywiście, jest to jeden z wielu skutków mieszania propagandy i informacji, a także anachronicznego przenoszenia na realia białoruskie doświadczeń polskich, uznawanych – nie wiedzieć czemu – za wzorzec dojrzałego systemu partyjnego, a co za tym idzie i demokracji parlamentarnej.

 

Część I – charakterystyka systemu

 

Z jednej strony więc odbiorca polski bywa bombardowany przekazem, z którego wynika, że Białoruś jest po prostu dyktaturą, tłamszącą prawa obywatelskie i prawa człowieka. W naturalny sposób nasuwa to więc konstatację, że jednym z takich ograniczonych uprawnień winno być prawo do zrzeszania się, zwłaszcza zaś organizowania w partie polityczne, traktowane jako broń społeczeństwa obywatelskiego w walce z dyktaturą. Tezie tej przeczy jednak łatwy do dostrzeżenia fakt, iż partie polityczne – w tym opozycyjne – na Białorusi istnieją, wydają swoje czasopisma, prowadzą strony internetowe i blogi (także z terytorium własnego państwa), a nawet zgłaszają kandydatów w wyborach parlamentarnych – chociaż faktycznie, generalnie bez sukcesów.

 

Białoruski system partyjny w istotny sposób różni się jednak od polskiego i te właśnie różnice są najczęściej tłumaczone na niekorzyść naszego sąsiada. Oto bowiem fakt, że zarejestrowanych jest jedynie 15 ugrupowań1 (nie zaś ok 80, jak obecnie w Polsce) miałby świadczyć o ubóstwie (a w domyśle – niepełnowartościowym charakterze) białoruskiego życia partyjnego. Sęk w tym jednak, że ta popularna refleksja przechodzi do porządku dziennego nad okolicznością jaki odsetek z ugrupowań zarejestrowanych w polskiej Państwowej Komisji Wyborczej nie tylko odgrywa jakiekolwiek znaczenie, choćby lokalne, ale po prostu daje inne przejawy istnienia, niż tylko przewidziane ustawą składanie sprawozdań finansowych.

 

Sam fakt, że przecież na Białorusi mamy do czynienia z większościowym systemem wyborczym (upragnionym przez wielu krytyków współczesnego polskiego partyjniactwa) – również nie sprzyja realizowaniu ambicji politycznych za pośrednictwem partii. Przeciwnie, naturalniejszą formą aktywności pozostają organizacje społeczne i zawodowe. (…)

Mamy więc w RP wszystkiego ok. 5,3 raza więcej partii i 3,3 raza więcej organizacji społecznych. I choć gołe cyfry (podobnie zresztą jak same statystyki) dowodzą tyleż niczego, co wszystkiego – to jednocześnie na wstępie powinno to czytelnika otrząsnąć z poczucia czy to wyższości, czy to współczucia w stosunku do rzekomo ubogiej sceny społeczno-politycznej Białorusi. (…)

 

Część V – Podsumowanie

 

Pobieżne choćby przyjrzenie się białoruskiej scenie politycznej wskazuje, że choć mniej rozbudowana od polskiej – bynajmniej nie jest od niej uboższa. Przeciwnie – widać na niej większe zróżnicowanie, zarówno jeśli chodzi o postulaty geopolityczne, jak i ekonomiczne. Spektrum poglądów społeczno-gospodarczych rozkłada się od deklaratywnego komunizmu (czyli konsekwentnego programu socjalistycznego), przez etatyzm różnego natężenia, po klasycznie rozumiany liberalizm. Podobną wielość postaw dostrzegamy w stosunku do wektorów polityki zagranicznej. Od cechującego komunistów odwołania do tradycji „sowieckiej rodziny narodów”, przez współczesne projekty eurazjatyckie – po zapewnienia o gotowości do partycypacji w integracji europejskiej i atlantyckiej. Co ciekawe, wszystkie omawiane tu podmioty uznają priorytet białoruskiej suwerenności, jednak nie dostrzegają sprzeczności między nim, a popieranym udziałem Białorusi w szerszych projektach geopolitycznych.

 

W naszych rozważaniach odnieśliśmy się także do podstawowego podziału wg kryterium bliskości do białoruskiej władzy. Warto jednak w tym punkcie raz jeszcze podkreślić, że żadnej z opisanych organizacji nie można uznać stricte za ugrupowanie rządzące, bowiem sytuacja polityczna na Białorusi nie pozwala na wskazanie takiej formacji. Ośrodkiem władzy pozostaje w Republice prezydent i jego współpracownicy i to stosunek do niego definiuje o determinuje poszczególne środowiska bardziej nawet, niż oficjalnie deklarowane postulaty reformistyczne (od których nie stroni nawet najbliższa rządowi „Biała Ruś”).

 

Omówione tu pokrótce pod kątem ideowym partie liczą łącznie (wg pochodzących z różnych okresów danych własnych) ok. 63 tys. członków. To niewiele ponad połowę tego, co grupująca ok. 112 tys. ludzi „Biała Ruś”. Z drugiej jednak strony – nawet nie oceniając wiarygodności informacji na temat liczebności czołowych ugrupowań – znowu można na marginesie zauważyć, że nie odbiega ona jednak od standardów znanych z Polski. Czy to dla białoruskiej sceny partyjnej komplement i dowód na jej „pełnowartościowość” - nie jest zadaniem tego artykuły rozstrzygać. Z pewnością jednak nieuzasadnione jest poczucie czy to przesadnego współczucia, czy nadmiernej troski wykazywany przez powierzchownych obserwatorów życia politycznego Białorusi. Płynie ono bowiem własnym rytmem i według własnych formuł ideowo-organizacyjnych. Jedną z zasadniczych jest zaś nie tyle anty-, co a-partyjność systemu. Polityka białoruska pozostaje więc rodzajem eksperymentu, przekornym wobec tak istotnego elementu świata demo-liberalnego, jakim w Europie Zachodniej pozostaje partyjniactwo.

 

Konrad Rękas

Fragmenty artykułu zamieszczonego w: „Białoruś. Co się tam dzieje? Sytuacja polityczna na przełomie XX i XXI wieku”, red. nauk. Arkadiusz Meller, Joanna Rak, Adam Wielomski, Warszawa 2013, Capital – Biblioteka Konserwatyzm.pl, str. 426

KOMENTARZE

Brak komentarzy. Bądź pierwszy!

OSTATNIE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031